Koronawirus SARS-CoV-2 / COVID-19 w biurze, magazynie, hali produkcyjnej i zakładzie pracy

Jak zmniejszyć ryzyko zarażeniem wśród pracowników

Aby zmniejszyć ryzyko zarażeniem koronawirusem wśród pracowników, należy: zmienić organizację pracy, zapewnić środki ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz regularnie dezynfekować pomieszczenia.

Koronawirus – konsekwencje dla firm

Epidemia koronawirusa SARS-CoV-2 / COVID-19 wywiera negatywny wpływ na gospodarkę zarówno w skali makro (obniżenie wzrostu PKB większości krajów, zapaść całych sektorów gospodarki), jak i mikro (administracyjne zakazy prowadzenia działalności, ograniczenie popytu na produkty i usługi niebędące dobrami pierwszej potrzeby).

Ponadto dotychczasowe działania służb sanitarnych pokazują, że w momencie wykrycia wirusa u jednego z pracowników testom i ewentualnej kwarantannie poddawane są wszystkie osoby, które miały z nim kontakt. W skrajnych przypadkach pojedyncze zarażenie koronawirusem w firmie może skończyć się przymusową nieobecnością całej załogi! Łatwo wyobrazić sobie skutki takiej sytuacji w magazynie pracującym w trybie ciągłym – braki w obsadzie kilku kolejnych zmian mogą oznaczać całkowity paraliż jego funkcjonowania.

Analiza ryzyka zarażeniem koronawirusem w miejscu pracy

Wszelkie działania mające na celu zmniejszenie ryzyka zarażeniem muszą być adekwatne do stopnia zagrożenia występującego w danym miejscu pracy. Aby przeprowadzić rzetelną analizę ryzyka, należy mieć świadomość, w jaki sposób dochodzi do zakażenia:

  • Droga kropelkowa – gdy osoba chora kaszle lub kicha, uwalnia dużą ilość kropelek śliny z wirusem, który może dostać się na błony śluzowe (oczy, nos, usta) innej osoby. Ryzyko zarażenia wzrasta podczas przebywania w dużych skupiskach ludzkich bez zachowania odpowiedniego dystansu pomiędzy osobami.
  • Droga kontaktowa – gdy osoba chora kaszle, kicha lub czyści nos, może przenosić wirusa na różne powierzchnie: klamki, włączniki, blaty itp. Druga osoba może się zarazić, jeśli dotknie najpierw skażonej powierzchni, a następnie nieumytymi dłońmi błony śluzowej. Ryzyko zarażenia wzrasta podczas przebywania w pomieszczeniach, przez które przechodzi duża liczba osób.
Materiał Czas przeżywalności koronawirusa
powietrze do 3 godzin
miedź do 4 godzin
karton do 24 godzin
plastik do 72 godzin
stal nierdzewna do 72 godzin

Tabela: Ile czasu koronawirus przeżywa na różnych powierzchniach

Jeśli chodzi o sposób rozprzestrzeniania się koronawirusa, analiza ryzyka polega w głównej mierze na zidentyfikowaniu tych miejsc i pomieszczeń w zakładzie pracy, w których gromadzi się lub przez które przechodzi duża liczba pracowników oraz w których następuje kontakt z osobami z zewnątrz. Do przykładowych potencjalnych ognisk zakażeń zalicza się: szatnie i stołówki, gniazda i linie produkcyjne obsługiwane przez kilka osób, recepcje i portiernie, windy, klatki schodowe.

W zależności od liczby zidentyfikowanych potencjalnych ognisk zakażeń pracodawca powinien wdrożyć jeden lub kilka kolejnych stopni ochrony przeciwwirusowej:

  1. Zmiana organizacji pracy w zakładzie.
  2. Zapewnienie środków ochrony zbiorowej.
  3. Zapewnienie środków ochrony indywidualnej.
  4. Cykliczna dezynfekcja pomieszczeń w zakładzie.
Zalecane poziomy ochrony przeciwwirusowej w zakładach pracy | MGL sp. z o.o.

Zalecane poziomy ochrony przeciwwirusowej w zakładach pracy

Zmiana organizacji pracy

Podstawową zmianą w dotychczasowym sposobie funkcjonowania przedsiębiorstwa powinno być ograniczenie do minimum bezpośrednich kontaktów między pracownikami oraz zmniejszenie całkowitej liczby osób przebywających w zakładzie pracy w jednym czasie. Cel ten można osiągnąć na kilka sposobów:

  • umożliwienie pracownikom biurowym wykonywania całości lub przynajmniej części swoich obowiązków z domu (tzw. praca zdalna);
  • wprowadzenie pracy w systemie zmianowym z odpowiednio długim „okienkiem” czasowym pomiędzy zmianami, aby pracownicy z poszczególnych grup nie mieli ze sobą kontaktu;
  • reorganizacja przestrzeni biurowej i produkcyjnej oraz wizualne wydzielenie indywidualnych przestrzeni do pracy o powierzchni min. 12 m2 (okrąg o średnicy 2 m);
  • zastosowanie fizycznych barier pomiędzy stanowiskami pracy (np. za pomocą przegród z tworzywa sztucznego).

Środki przeciwwirusowej ochrony zbiorowej

Pomiar temperatury ciała pracowników

Kwestia pomiaru temperatury pracownikom budzi kontrowersje niemal od samego wybuchu pandemii koronawirusa. Po pierwsze, obowiązujące przepisy nie nadążają za zmieniającą się sytuacją epidemiologiczną. Nadal nie do końca wiadomo, czy pomiar temperatury jest zgodny z kodeksem pracy i RODO ani czy pracownik może się nie zgodzić na badanie. Po drugie, podwyższona temperatura ciała może być spowodowana dziesiątkami różnych przyczyn, a brak gorączki nie świadczy o tym, że pracownik nie jest nosicielem wirusa.

Niemniej jednak zakaz wstępu do zakładu pracy dla osób z temperaturą ciała powyżej 37°C – w połączeniu z innymi działaniami prewencyjnymi – może istotnie zmniejszyć ryzyko rozprzestrzeniania się koronawirusa.

Najprostszym i najtańszym urządzeniem, za którego pomocą można przeprowadzać pomiar temperatury pracownikom, są bezdotykowe termometry, dostępne w niemal każdej aptece. Ich podstawowym mankamentem jest niska wydajność – mimo że jednostkowy pomiar trwa zaledwie kilka sekund, to przy większej liczbie osób przychodzących na jedną zmianę pomiar całej grupy może potrwać nawet kilkadziesiąt minut. Konieczne jest również oddelegowanie wyznaczonego pracownika, który będzie dokonywać odczytów i w razie konieczności odsyłać pracowników do domu.

W większych zakładach pracy dużo lepszym rozwiązaniem mogą okazać się kamery termowizyjne, które są w stanie zmierzyć temperaturę większej liczbie osób w ciągu ułamka sekundy. Na rynku pojawiły się już także modele ze zintegrowaną bramką, która otworzy się wyłącznie wtedy, gdy temperatura ciała badanej osoby będzie w granicach normy.

Dezynfekcja dłoni

Najskuteczniejszą metodą zmniejszającą ryzyko zarażeniem się koronawirusem drogą kontaktową (poprzez dotknięcie skażonej powierzchni) jest prawidłowa higiena, czyli częste mycie dłoni pod ciepłą bieżącą wodą z dodatkiem mydła. Równie skuteczne jest regularne dezynfekowanie rąk środkami na bazie wysokoprocentowego alkoholu (> 60-70%).

Wybór sposobu dozowania środka dezynfekującego w dużej mierze zależy od wielkości zakładu pracy i liczby zatrudnionych w nim osób. W mniejszych przedsiębiorstwach w zupełności wystarczą pojemniki z ręczną pompką lub niewielkie naścienne dozowniki zasilane bateriami. W obiektach, w których przebywa duża liczba osób, optymalnym rozwiązaniem może być instalacja stacjonarnych automatycznych dozowników środków dezynfekujących, pobierających płyn bezpośrednio z 5-litrowych opakowań handlowych.

Sprawdź ofertę
Automatyczny dozownik środków dezynfekujących marki MGL

Automatyczny dozownik środków dezynfekujących marki MGL

Klimatyzacja i wentylacja a koronawirus

Sposób rozprzestrzeniania się koronawirusa SARS-CoV-2 drogą kropelkową sprawia, że drobnoustroje te mogą być obecne w powietrzu w pomieszczeniach zamkniętych. Co prawda, ryzyko zarażenia się z powodu oddychania tym samym powietrzem co osoba chora jest niewielkie, jednak nie zerowe. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego wprost wskazuje, że najlepszą metodą na zmniejszanie prawdopodobieństwa zarażenia jest „rozcieńczanie” mikrobiologicznych zanieczyszczeń poprzez częstą wymianę powietrza z atmosferą. Tam, gdzie jest to możliwe, zaleca się po prostu częste wietrzenie pomieszczeń lub przestawienie urządzeń wentylacyjnych na pobór powietrza wyłącznie z zewnątrz (bez recyrkulacji). W pozostałych przypadkach powietrze z cyrkulacji, krążące w układzie zamkniętym, powinno podlegać filtracji z użyciem wysokiej klasy filtrów powietrza o oznaczeniach zgodnych z aktualną klasyfikacją filtrów i normami określającymi ich sprawność w zakresie redukcji cząstek o określonej wielkości (źródło).

Środki ochrony indywidualnej dla pracowników magazynu

Katalog środków ochrony indywidualnej zapobiegających rozprzestrzenianiu się koronawirusa wśród pracowników biur, magazynów i hal produkcyjnych obejmuje:

  • maseczki,
  • przyłbice,
  • rękawice jednorazowe.

Maseczki ochronne na twarz

Medialny szum, który rozbrzmiał w momencie wprowadzenia obowiązku noszenia maseczek w przestrzeni publicznej, sprawił, że wiele osób zaczęło kwestionować ich skuteczność. Jednak badania niderlandzkich naukowców przeprowadzone jeszcze w 2008 r. wyraźnie pokazują, że każda osłona twarzy zmniejsza ilość wdychanych do organizmu i wydychanych do środowiska drobnoustrojów (źródło).

Wybierając maseczki ochronne na twarz dla pracowników swojej firmy, należy kierować się nie tylko ceną, ale przede wszystkim poziomem filtracji i zalecanym efektywnym czasem użytkowania. Jednorazowe maseczki chirurgiczne powinno się wymieniać co kilkanaście minut, a certyfikowane maseczki FFP2/FFP3, różniące się poziomem filtracji, można bezpiecznie nosić nawet przez 8 godzin ciągłej pracy.

Skrót FFP pochodzi od angielskiego filtering face piece, a numer oznacza klasę ochrony. Innymi słowy: im wyższy numer, tym lepsza ochrona przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Ponadto niektóre modele (oznaczone symbolem R) mogą być – po dezynfekcji alkoholem – użytkowane wielokrotnie.

Rodzaj maski ochronnej Poziom filtracji
wewnętrznej
(drobnoustroje zatrzymywane podczas wdychania powietrza)
zewnętrznej
(drobnoustroje zatrzymywane podczas wydychania powietrza)
bawełniana wielorazowego użytku 66% 10%
chirurgiczna jednorazowego użytku 75% 50%
FFP2 95% 70%
FFP3 99% >70%

Tabela: Rodzaj maseczki ochronnej a poziom filtracji drobnoustrojów

Przyłbice ochronne

Wbrew obiegowej opinii przyłbice ochronne nie powinny być stosowane zamiast maseczek, ponieważ – ze względu na swoją konstrukcję – nie wychwytują drobnoustrojów chorobotwórczych zawieszonych w powietrzu. Najlepszy poziom ochrony przed koronawirusem zapewniają przyłbice noszone razem z maseczką ochronną. Wówczas:

  • Większość drobnoustrojów we wdychanym powietrzu zatrzymywana jest przez maseczkę.
  • Przyłbica stanowi fizyczną barierę dla drobnoustrojów w wydychanym
  • Przyłbica dodatkowo chroni błonę śluzową oczu, przez którą może dojść do zarażenia.
  • Przyłbica dodatkowo zapobiega odruchowemu dotykania twarzy nieumytymi dłońmi.

Rękawice jednorazowe

Jednorazowe rękawice ochronne są ważnym elementem chroniącym pracowników przed zarażeniem koronawirusem. Należy jednak pamiętać, że samo zakładanie rękawic ochronnych nie gwarantuje automatycznie bezpieczeństwa, ponieważ wirus może przenosić się także na ich powierzchni.

Aby stosowanie rękawiczek było skuteczne, niezbędne jest przestrzeganie następujących zasad:

  • Nie należy dotykać twarzy dłońmi, nawet z założonymi rękawiczkami.
  • Rękawiczki należy zmieniać tak często, jak myje się dłonie.
  • Należy zachować ostrożność przy zdejmowaniu rękawiczek.
  • Zużyte rękawiczki należy wyrzucić do zamykanego kosza i dokładnie umyć ręce.

Warto w tym miejscu podkreślić, że powszechnie stosowane w zakładach produkcyjnych rękawice robocze nie mogą zastępować jednorazowych rękawiczek ochronnych. Rękawice robocze chronią przed zabrudzeniami i urazami, nie stanowią natomiast skutecznej bariery dla drobnoustrojów chorobotwórczych.

Dezynfekcja pomieszczeń

Przeżywalność koronawirusa SARS-CoV-2 poza żywym organizmem jest dużo wyższa niż na przykład powszechnych w naszym klimacie wirusów grypopodobnych. Dla porównania: wirus grypy osadzony na płaskiej powierzchni w temperaturze pokojowej jest w stanie przeżyć do 24 godzin. Koronawirus w tych samych warunkach jest w stanie dalej zarażać nawet po 3 dobach.

Mając na uwadze wysoką stabilność koronawirusa w środowisku zewnętrznym, w niektórych przypadkach stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej może okazać się niewystarczające. Dotyczy to zwłaszcza tych pomieszczeń w zakładach pracy, z których korzysta duża liczba osób (m.in. szatnie i stołówki).

Podstawową i dostępną dla każdego metodą jest przemywanie powierzchni płaskich płynem dezynfekującym o wysokim stężeniu alkoholu. Dezynfekować należy przede wszystkim te powierzchnie, które są dotykane przez dużą liczbę osób: klamki, poręcze, włączniki, szafki i blaty w częściach wspólnych.

Dezynfekcja powierzchni dotykanej przez dużą liczbę osób | MGL sp. z o.o.

Dezynfekcja powierzchni dotykanej przez dużą liczbę osób

W obiektach użyteczności zbiorowej (np. hotelach) coraz popularniejsze staje się ozonowanie całych pomieszczeń. Jest to proces polegający na rozpylaniu ozonu w zamkniętym pokoju aż do momentu uzyskania pożądanego (czyli o właściwościach biobójczych) iloczynu stężenia ozonu i czasu kontaktu.

Podstawową zaletą metody ozonowania jest fakt, że ma ona charakter kompleksowy – ozon jako gaz dociera do przestrzeni trudnych do zdezynfekowania inną metodą oraz charakteryzuje się dobrą przenikalnością powierzchni porowatych. Największą wadą tej metody jest szkodliwość wysokiego stężenia ozonu dla ludzkiego zdrowia – zdezynfekowane pomieszczenie może być użytkowane dopiero po 4 godzinach od zakończenia procesu dezynfekcji.